تاریخ چیست
ادوارد هالت كار
نام مترجم حسن کامشاددرباره کتاب
کتاب تاریخ چیست؟ (what is history?)، مجموعهای از سخنرانیهای ادوارد هالت کار، (نویسنده، مورخ و دیپلمات انگلیسی) از ژانویه تا مارس ۱۹۶۱ (۱۳۴۰) در دانشگاه کمبریج است که خود نویسنده در همان سال اقدام به انتشار آن کرده و در سال ۱۳۴۹ توسط حسن کامشاد، مترجم نامدار، -که مدتی در دانشگاه کمبریج، شاگرد ادوارد هالت کار بود- زیر نظر نشر خوارزمی منتشر شد. این کتاب تقریباً دو بار ترجمه شده و حتی قرار بود دور بار نوشته شود. درباره ترجمه ماجرا این است که حسن کامشاد در سال ۱۳۷۱، تصمیم گرفت یک بازنگری روی متن ترجمه که به قول خودش در ایام جوانی به صورت شتابزده انجام داده بود و از آن دل خوشی نداشت، انجام دهد که این کار در نهایت به اصلاح و تغییر و اضافه شدن بخشهایی به متن انجامید. در مورد نویسنده هم میدانیم که آقای «کار» بنا داشت بخشهایی را به این کتاب که تا سالها در میان علاقهمندان به تاریخ مناقشهبرانگیز بود، اضافه کند و حتی قرار بود بخشهایی از ویرایش اول کتاب را بازنویسی و کامل کند. برای این کار او برخی از مواد و متنهای این نوشتار را آماده و دستهبندی کرده بود و کلیدواژههایی برای عنوان فصلهای بعدی کتاب نوشته بود اما تقدیر به او امان نداد و در نهایت وقتی در ۱۹۸۲ (۱۳۶۱) درگذشت، فقط پیشگفتار ویرایش جدیدش را نوشته بود. به هر حال بعدا دوست و همکار او، مورخی به نام «آر.دبلیو.دیویس» از میان پیشنویسها و اوراق به جا مانده از هالت کار، بخشی به کتاب اضافه کرد که در نسخهی فارسی، «از پروندههای ئی ایچ کار» ترجمه شده است.
بریده خواندنی
«واقعیات در حقیقت ابدا بسان ماهی روی پیشخوان ماهیفروش نیستند. بلکه همچون ماهیان شناور در اقیانوسی بیکران و اغلب دور از دسترسند. آنچه مورخ صید میکند تا حدی منوط به بخت و تصادف و بیشتر مربوط به آن است که کدام قسمت اقیانوس را برای ماهیگیری برمیگزیند و چه وسایلی در صید به کار میبرد. بدیهی است این دو عامل بستگی دارد به نوع ماهیای که میخواهد صید کند. مورخ بیش و کم واقعیاتی را به دست میآورد که در پی آن است. تاریخ یعنی تفسیر. در واقع اگر گفتهی سر جورج کلارک را سر و ته کنیم و تاریخ را «هستهی سفت درونی تفسیرها در احاطهی گوشت برونی امور واقع قابل بحث» بخوانیم، این هم بیشک یکجانبه و گمراهکننده است. اما مسلما نه بیشتر از گفتهی اصلی.»
بریده شنیدنی
ادوارد هالت كار
نویسندگان
زندگينامه ادوارد هالت كار
ادوارد هالت كار يا به طور خلاصه ئي.اچ.كار، مورخ، ديپلمات و نظريهپرداز انگليسي در ژوئن ۱۸۹۲ در لندن به دنيا آمد. تحصيلاتش را در رشته ادبيات و تاريخ كلاسيك در كمبريج به پايان رساند. در سال ۱۹۱۶ به وزارت خارجهی بريتانيا پیوست و سه سال بعد بهعنوان عضو هیئت نمایندگی در کنفرانس صلح پاریس (۱۹۱۹) حضور پیدا کرد. فعالیت در وزارت خارجه را تا ۲۰ سال بعد ادامه داد. او مدتي به عنوان ديپلمات در روسيه فعالیت كرد كه ماحصل آن آشنایی بیشتر با تاريخ و ناموران روسيه و تحقیق و پژوهش روی تاریخ روسیه بود. بخشي از آثار ماندگار او درباره روسیه نیز مربوط به همين دوره است؛ آثاری مانند داستايفسكي، تبعيديهاي رمانتيك، ميخائيل بوكانين و ... او بعد از پايان دوران فعالیت ديپلماتيك خود، استاد سیاست بینالملل دانشگاه ویلز شد و سپس در سالهای جنگ جهانی دوم، به عنوان معاون سردبير روزنامه تايمز فعالیت کرد و در آنجا برای اتحاد با شوروی و نظامهای سوسیالیستی پساجنگ، مقالههای تأثیرگذاری نوشت. از ۱۹۴۷ او همه فعالیتهایش را کنار گذاشت و مشغول نوشتن کتاب بزرگ خود، تاریخ روسیه شوروی شد. نگارش این کتاب که در مجموع ۶۰۰۰ صفحه میشد، حدود ۳۰ سال طول کشید و در خلال سالهای ۱۹۵۰ تا ۱۹۷۸، در چهارده جلد منتشر شد. اين چهره اثرگذار تاريخ و تاريخنويسي دنيا، سرانجام در سال ۱۹۸۲، در حالی که مشغول نوشتن ویرایش دوم کتاب تاریخ چیست؟ بود، در نود سالگی درگذشت.
درباره ادوارد هالت كار
ادوارد هالت کار در سطح بینالمللی بهعنوان یکی از تأثیرگذارترین مورخان و نظریهپردازان روابط بینالملل شناخته میشود. او معتقد بود تاریخ، همواره با تفسیر همراه است و «واقعیت تاریخی» امری مطلق نیست؛ بلکه مورخ با انتخاب منابع و تفسیر آنها، روایت تاریخ را میسازد. او همچنین از نخستین مدافعان «واقعگرایی کلاسیک» در روابط بینالملل بود و نشان داد که اخلاق و قدرت در سیاست خارجی قابل تفکیک نیستند؛ بلکه هر دو باید در کنار هم بررسی شوند. هالت کار عمدتا به خاطر سه اثر خود شناخته میشود: «بحران بیستساله»، «تاریخ روسیه شوروی» (۱۴ جلد) و کتاب «تاریخ چیست؟». بحران بیستساله، از نخستین متون واقعگرای کلاسیک (Classical Realism) است و همچنان در دورههای دانشگاهی سراسر جهان بهعنوان منبع اصلی تدریس میشود. مجموعهی «تاریخ روسیه شوروی» (A History of Soviet Russia) بر پایه بررسی مستند و دقیق اسناد نوشته و بعدها پایهگذار مطالعات مدرن در حوزهی تاریخ روسیه و شوروی شد و مورد ستایش مورخان بزرگ قرار گرفت. در کتاب تاریخ چیست؟ نیز، هالت کار نقد صریحِ ایدهی «تجربیگرایی محض» را مطرح کرد و نشان داد که تاریخنگار نه فقط گزارشگر «واقعیت»، بلکه عامل فعال در شکلدهی روایت تاریخی است.
همین سه رکن ـ نظریه روابط بینالملل، تاریخنگاری شوروی و فلسفه تاریخ باعث شدهاند که آثار کار در دانشگاههای معتبر و میان دانشجویان رشتههای تاریخ و مطالعات بینالملل بهطور گسترده تدریس و مورد ارجاع قرار گیرد. بسیاری او را پل ارتباطی میان تاریخنگاری علمی و نظریههای فلسفی تاریخ میدانند و کتاب «تاریخ چیست؟» را یکی از متون پایه در درسهای فلسفه تاریخ برمیشمارند.
حسن کامشاد
مترجمین
زندگينامه حسن کامشاد
حسن كامشاد، در سال ۱۳۰۴ در اصفهان به دنيا آمد. او در اصفهان در دبيرستان ادب که به كالج انگليسيها شهرت داشت تحصیل کرد و کار ترجمه را از همان سنین آغاز نمود. او در این مدرسه با بزرگاني چون مصطفي رحيمي، ارحام صدر و شاهرخ مسكوب همكلاسي بود. کامشاد با اتمام دوران مدرسه، به تهران آمده و تحصيلاتش را در رشته حقوق دانشگاه تهران ادامه داد و سال ۱۳۲۷ فارغالتحصیل شد. بعد از آن به استخدام شرکت ملی نفت ایران درآمد و در شهرهای آبادان، اهواز و مسجدسلیمان کار و زندگی کرد. او علاوه بر نقش کارمندیش، معلم زبان انگليسي و فارسي ايرانيها و انگليسيهايي بود كه در شركت نفت كار ميكردند. در همين ايام و در مسجد سلیمان بود كه نخستين ترجمه حرفهایش را انجام داد؛ «همشهری تام پين» نوشته «هوارد فاست». در ادامه و در جریان فعالیتهای سیاسی، بعد از کودتای ۲۸ مرداد به انگلستان رفت. در انگلیس ابتدا برای تدریس زبان فارسی به کمبریج رفت و همزمان در رشتهی زبان و ادبیات فارسی به تحصیل پرداخت. در نهایت دکترای خود را در این رشته از دانشگاه کمبریج دریافت کرد و در سال ۱۳۳۸ به ایران برگشت. سال ۱۳۴۲برای تدریس زبان فارسی به دانشگاه UCLA کالیفرنیا دعوت شد و بعد از دورهای یک ساله به ایران بازگشت. تا اینکه در نهایت در سال ۱۳۵۵ به عنوان نمایندهی شرکت نفت در لندن مقیم شد. در سالهای اقامت در انگلیس، او همواره مشغول تدریس و پژوهش دانشگاهی بود و در همایشها و کنگرههای بینالمللی (نظیر کنگرهی هزارهی فردوسی) حضور مییافت و به معرفی ادبیات و فرهنگ فارسی میپرداخت. حسن کامشاد خرداد ۱۴۰۴ در لندن درگذشت.
دربارهی حسن کامشاد
حسن كامشاد، شخصيتي كه او را به عنوان استاد دانشگاه، مترجم و پژوهشگر حوزهی ادبيات فارسي ميشناسيم یکی از چهرههای کلیدی در تحول و غنای ادبیات معاصر فارسی به شمار میرود. نقاط پررنگ کارنامه ادبی او به قرار زیرند:
۱. تالیف کتاب «پایهگذاران نثر جدید فارسی»
کامشاد با پژوهش و تألیف این کتاب ساختار و ویژگیهای اساسی نثر معاصر را شناسایی و معرفی کرد. این اثر، مبنایی برای درک تحول زبانی و ادبی در سدهی بیستم را فراهم آورد و به نسلهای بعدی نویسندگان و محققان نشان داد که چگونه میتوان بین اصالت زبانی و نوآوری ادبی تعادل برقرار کرد.
۲. ترجمهی کتاب «تاریخ چیست؟»
او با ترجمهی دقیق و هنرمندانهی آثار بنیادینی چون تاریخ چیست؟ (ادوارد هالت کار)، دنیای سوفی (یوستین گاردر) و تاریخ بیخردی (باربارا تاکمن)، ادبیات و اندیشهی غرب را در دسترس مخاطب فارسیزبان قرار داد. این ترجمهها نه تنها به غنای واژگان فارسی افزود، بلکه خوانندگان ایرانی را با مسایل فلسفی، تاریخی و اجتماعی مطرح در جهان مدرن آشنا کرد .
۳. تدریس و آموزش دانشگاهی
تدریس زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه کمبریج و تهیهی جزوهی «Modern Persian Prose Reader» برای دانشجویان که بعدها توسط انتشارات دانشگاه کمبریج منتشر شدـ از جمله اقدامات آموزشی او بود. این دورهها و جزوات، سنگبنای آموزش فارسی به دانشجویان خارجی شدند و به استحکام جایگاه علمی زبان فارسی در دانشگاههای معتبر دنیا کمک کردند.
ادوارد هالت كار
نویسندهحسن کامشاد
مترجمنقلقول از کتاب
مطالب مرتبط
تاریخ به روایت کار و کامشاد
نامه فرانتس کافکا به پدرش
عاشقانهای که کمتر دیده شده است
