آموزش در جریان پیشرفت
پائولو فریره
نام مترجم احمد بیرشکدرباره کتاب
پائولو فریره
نویسندگانزندگینامه پائولو فریره
پائولو فریره (۱۹۲۱-۱۹۹۷) یک آموزگار و فیلسوف برزیلی بود که به عنوان یکی از تأثیرگذارترین متفکران در زمینهی آموزش انتقادی شناخته میشود. او در ۱۹ سپتامبر ۱۹۲۱ در شهر رسیف در برزیل به دنیا آمد و در خانوادهای کمدرآمد بزرگ شد. تجربهی فقر در دوران کودکی، تأثیر عمیقی بر زندگی و تفکرات او گذاشت و او را به سوی پژوهش در زمینههای عدالت اجتماعی و آموزش برای آزادی سوق داد. فریره در دانشگاه رسیف تحصیل کرد و در رشتهی حقوق فارغالتحصیل شد، اما به زودی علاقهی خود را به آموزش و پرورش کشف کرد و تصمیم گرفت زندگی حرفهای خود را به تدریس و تحقیق در این زمینه اختصاص دهد. او در دهه ۱۹۵۰ به عنوان معلم زبان پرتغالی و تاریخ فعالیت کرد و در همان زمان، به پژوهش در زمینهی آموزش برای بزرگسالان پرداخت. وی به علت تفکرات انتقادی و انقلابی حدود پانزده سال را در تبعید به سر برد.
پائولو فریره در طول زندگی حرفهای خود، در کشورهای مختلفی از جمله شیلی، آمریکا، و سوئیس فعالیت کرد و به تدریس و مشاوره در زمینهی آموزش انتقادی پرداخت. او جوایز و افتخارات بسیاری را برای فعالیتهای آموزشی و پژوهشی خود دریافت کرد و تأثیرات عمیقی بر جنبشهای آموزشی و اجتماعی در سراسر جهان گذاشت. فریره در ۲ مه ۱۹۹۷ در شهر سائوپائولو در برزیل درگذشت اما آثار و تفکرات او همچنان در حوزهی آموزش و پرورش و عدالت اجتماعی الهامبخش هستند.
دربارهی پائولو فریره
پائولو رگلوس نوس فریره معتقد بود که آموزش میتواند به عنوان ابزاری برای تغییر و تحولات اجتماعی استفاده شود و به افراد کمک کند تا به شناخت و آگاهی بیشتری از خود و جهان پیرامونشان برسند. او بر این باور بود که آموزش نباید به عنوان یک فرآیند انتقالی و یکطرفه، بلکه باید به عنوان یک دیالوگ بین معلم و دانشآموز در نظر گرفته شود. این دیدگاه فریره به آموزش بانکداری (banking education) معروف است که در آن معلم به عنوان سپردهگذار و دانشآموز به عنوان گیرندهی سپردهها شناخته میشوند. او به عنوان یکی از پیشگامان آموزش انتقادی و فردی که نقش آموزش در توانمندسازی افراد و مقابله با نابرابریهای اجتماعی را برجسته کرده است، شناخته میشود. شخصیت پائولو فریره، تعهد به عدالت اجتماعی و تلاشهای مستمر او برای ایجاد تغییرات مثبت در جهان، او را به یک الگوی مهم در حوزهی آموزش و پرورش تبدیل کرده است. وی یکی از پایهگذاران تفکر انتقادی است. از فریره آثار متعددی در امر تعلیم و تعلم و ارتباطات وارد شده که به مهمترین آنها اشاره میشود:
آموزش ستمدیدگان، کنش فرهنگی برای آزادی، آموزش شناخت انتقادی، نامههایی به گینه بیسائو (آموزش و پرورش در عمل)، کتاب فرهنگ سکوت فریره توسط دکتر علی شریعتی ترجمه شده است.
فریره، رؤیا و هدف غاییاش را چنین توصیف میکند:
«رؤیای من جامعهای است که در آن ذکر «کلمه» همراه با تصمیم برای تبدیل جهان باشد. امروزه اکثریت مردم ساکنند. چرا آنها باید بحث خود را و اختلاف نظراتشان را خاموش و خفه کنند؟ وقتی از آنها خواسته میشود که بخوانند، چرا فقط مباحثات حاکم را میخوانند؟ من از بچگی تا تبعید، از تبعید تا بازگشت در جستوجوی آموزشی بودهام که اقامه کنندهی آزادی و مخالف استثمار طبقات مردم و انحراف ساختارهای اجتماعی باشد. سکوتی که بر فقرا تحمیل میشود، همواره به وسیلهی آموزشی سلطهگر و آمرانه یاری و مساعدت میشود. من در جستوجوی آموزش خشم بودهام. چون تعهد من به آیندهای است که خود را با تغییر شرائط حاضر میسازد. من آموختهام که کنجکاو باشم.»
افتخارات پائولو فریره
- فریره از بنیانگذاران نظریهی تفکر انتقادی است.
- فریره از بنیانگذاران نهضت سوادآموزی به بزرگسالان است.
احمد بیرشک
مترجمین
زندگینامه احمد بیرشک
احمد بیرشک (۱۲۸۵-۱۳۸۱) یکی از مترجمان مشهور فارسی بود که در زمینههای مختلفی از جمله ریاضی، تاریخ علم و تقویمنگاری فعالیت داشت. بیرشک در دوران کودکی نزد پدرش آموزشهای پایه و زبان فرانسوی و کمی روسی را فراگرفت. او در سال ۱۳۰۸ به دارالمعلمین عالی در رشتهی ریاضیات تحصیل کرد و سپس به خدمت وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه درآمد.
بیرشک در طول زندگی حرفهای خود، برای مطالعه در مورد سیستمهای آموزشی به کشورهای مختلفی از جمله فرانسه، انگلستان و آمریکا اعزام شد. وی همچنین در تألیف دانشنامه بزرگ فارسی، دانشنامه ایرانیکا، فرهنگ کامل انگلیسی-فارسی، فرهنگنامه کودکان و نوجوانان و دانشنامه ایران و اسلام همکاری داشت.
او در سال ۱۳۲۷ با همکارانش اولین مدرسه هدف (مخفف هنر، دانش و فرهنگ) را بنیان نهاد و تا سال ۱۳۵۸ بیش از ۱۶ هزار دانشآموز دیپلمه تربیت کرد.
درباره احمد بیرشک
احمد بیرشک، مترجم، ریاضیدان، تقویمنگار و پژوهشگر تاریخ علم بود. وی در سال ۱۳۴۱ از سوی دکتر پرویز ناتلخانلری، وزیر فرهنگ آن دوره، به معاونت وزارت فرهنگ رسید. یکی از مهمترین آثار بیرشک، گاهنامه تطبیقی سه هـزار سـاله است. وی با دیدن جزوهای از درس معلم علوم اجتماعی متوجه به کار بردن تاریخ مـیلادی، هـجری شمسی و هجری قمری در یک جـمله شـد و به فکر تـنظیم جـدولی افتاد که در آن تبدیل تـاریخها بـه یکدیگر را نشان دهد و از این راه کار معلم و محصل را آسان کند. این کار را هم با شـایستگی انـجام داد و در این باره میگوید: «ما امیدوار هستیم کـه واقـعاً روزی برسد کـه تـمام تـاریخهایمان غیر از تاریخهای دینی را بـه شمسی یاد کنیم.» از دیگر کارهای ماندنی بیرشک تأسیس «بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی» است. وی علاوه بر دانشنامهی بزرگ فارسی، در تألیف دانشنامه ایرانیکا، فرهنگ کامل انگلیسی - فارسی تألیف عباس آریانپور و منوچهر آریان پور، فرهنگنامه کودکان و نوجوانان و دانشنامه ایران و اسلام، نیز همکاری داشتهاست. مجموعه آثار احمد بیرشک بیش از ۱۱۸ عنوان گزارش شده که حدود ۵۴ مورد از آنها کتاب درسیاند. مشهور است که ایشان در سن نودسالگی، روزانه بیست ساعت کار میکردهاند! وی در سن ۹۵ سالگی درگذشت. آیت الله خامنهای درباره خصوصیات بیرشک میگوید: «خدا رحمت کند آقای احمد بیرشک را. نمیدانم شماها با ایشان آشنا بودید یا نه؟ پیرمرد جالبی بود. ما پیریِ ایشان را دیدیم و درک کردیم؛ اگرچه از نوجوانی با اسم و کتابهای ایشان در مدرسه آشنا بودیم. پیرمرد در نود و چند سالگی، پُر تحرک و پُرتلاش بود. من از او خیلی خوشم میآمد. ایشان با من هم ملاقات کرده بود. این پیرمرد مثل یک جوان، جوانها را توصیه کرد به درس خواندن و علم آموختن. ببینید یک پیرمردِ معتقد به علم و پیشرفت علمی و تحرک جوانها، یک جمله حرفش میتواند یک عالم تأثیر بگذارد.»
جوایز احمد بیرشک
- کتاب زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی استاد احمد بیرشک به عنوان دومین کتاب زندگینامه مفاخر ایران توسط این انجمن منتشر شده است.
- احمد بیرشک در سال ۱۳۷۷ از رییسجمهور، لوح تقدیر دریافت کرد و به عنوان استاد نمونه شناخته شد.
- وی از دانشگاه شهید بهشتی دکتری افتخاری ریاضیات دریافت کرد.
- بیرشک در فروردین ۱۳۸۱ نشان دولتی درجه یک دانش را از دفتر ریاست جمهوری دریافت نمود.
- در تاریخ ۲۹ مهر ۱۳۷۸ آیین بزرگداشت احمد بیرشک از سوی انجمن مفاخر فرهنگی ایران برگزار شد.
- مراسم بزرگداشت احمد بیرشک در تاریخ ۲۳ شهریور ۱۳۸۲ در فرهنگسرای مدرسه برگزار شد.
